Oriana Fallaci

De Stefano schreef een mooi portret van een gedreven journaliste (bron foto – auteur)

In 2006 overleed ze, en ze dreigt onterecht te worden vergeten. Oriana Fallaci was één van de meest spraakmakende en vooraanstaande journalisten van de 20e eeuw. Ze was Italiaanse in hart en nieren, misschien nog wel meer Florentijnse.

L’aereo sorvola l’oceano immerse nel buio. All’improviso I finestrini si riempiono di luce. ‘Guarde, Oriana, l’aurora boreale’, sussura ik nipote. Lei non respnonde.  È assopita. stordita dalla debollezza. Siede su una della poltrone reclinabili, coperta dalla sua pelliicia. Ha freddo, anche se l’estate non e ancora finite. È il 4 settembre 2006 e Oriana Fallaci torna a Firenze,

Centrum

Toch verhuisde ze in 1963 naar New York, omdat dat destijds het centrum was van de mondiale journalistiek. Ze woonde er een halve eeuw en schreef vanuit The Big Apple artikelen voor het Italiaanse weekblad l’Europeo.

Vertaler Jan van der Haar heeft het gloedvolle Italiaans vakkundig overgebracht naar nuchter en zakelijk Nederlands:

Het toestel vliegt boven de in het donker gehulde oceaan. Plotseling vullen de raampjes zich met licht. ‘Kijk, Oriana, het noorderlicht’, fluistert haar neef. Ze geeft geen antwoord. Ze is ingedut. versuft en verzwakt. Ze zit in één van de verstelbare stoelen met haar bontjas over zich heen. Ze heeft het koud, al is de zomer nog niet voorbij. Het is 4 september 2006 en Oriana Fallaci keert terug naar huis.

Een grootse klassieker van Oriana Fallaci (bron foto – auteur)

Biografie

In 2013 schreef de Italiaanse journaliste Cristina de Stefano de biografie Oriana, una donna. Twee jaar later verscheen de Nederlandse vertaling Oriana, een vrouw. De titel is een mooie verwijzing naar Fallaci’s klassieker Een man (1979), een bevlogen portret van het verzet van haar Griekse vriend tegen de dictatuur in zijn land.

Ha volute lei questo viaggio verso casa. Da quasi cinquant’anni vive a  New York, ma desidera che tutto finisca dove ha avuro inizio, La cabina è in penombra, per non ferorle glo occhu malare. Accanto a lei ci sono due dotoresse, pronte a intervenire in caso di emergenza. In realtà , resta tutto il viaggio ummobile sul sedile, raggomitolita su sé stessa, immerse nei recorde. Firenze le viene incontro lentamente, partondo con sé il passato.  

Groten

Dezelfde passie had ze voor de interviews, die ze in die jaren had met de groten der aarde, zoals de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger, de West-Duitse bondskanselier Willy Brandt en de Zuid-Vietnamese president Ngyen van Thieu. De vraaggesprekken werden in 1974 gebundeld in Interview met de geschiedenis.

Ze wilde deze reis huiswaarts. Al bijna vijftig jaar woont ze in New York, maar haar wens is dat alles eindigt waar het is begonnen. De cabine is in het halfduister gehuld, om haar zieke ogen te sparen. Naast haar zitten twee vrouwelijke doktoren die in geval van nood zo kunnen ingrijpen. De hele reis lang blijft ze echter in haar stoel zitten, ineengedoken in haar herinneringen. Florence komt haar langzaam tegemoet, en met de stad het verleden..

Zangerig

Op YouTube kun je filmpjes van haar zien, waarop ze wordt geïnterviewd door Amerikaanse collega’s. Ze woont dan al jaren in New York en spreekt vloeiend Engels, maar je hoort het zangerige, melodieuze Italiaans er dwars doorheen.

Fallaci’s kijk op de wereldleiders van haar tijd (bron foto – auteur)

Legendarisch

Haar liefde voor boeken was legendarisch. Zowel in New York als in Florence had ze een omvangrijke bibliotheek. In het Italiaanse origineel staat er:

Ovunque si guardi, la casa è piena di libri, per il quali Oriana ha un amore assoluto, quasi fisico. È da sempre apassionata di libri d’epoca, colleziona prime edizioni delle opera di Shakespeare, dei classici latini e greci, dei grandu pensatori conte Voltaire.

In de Nederlandse vertaling is dat als volgt:

Waar je ook kijkt, het huis staat vol boeken, waarvoor Oriana een absolute, bijna fysieke liefde koestert.  Ze heeft haar hele leven al een passie voor oude boeken, ze verzamelt eerste drukken van Shakespeare, van de Latijnse en Griekse klassieken, van grote denkers als Voltaire.

Azuurblauw

Ik beheers het Italiaans niet, maar als je de originele tekst luidop leest, dan hoor je als het ware het water van de azuurblauwe Adriatische zee stromen, dan voel je waarom Italiaans de taal is van de opera met haar zuidelijke passie en hartstocht. Het zijn die ingrediënten die Oriana Fallaci’s boeken tot tijdloze wereldliteratuur maken.

Vassil Levski (bron foto – auteur)

Tot slot – wat zou Levski er van gevonden hebben?

Levski zou het goed hebben kunnen vinden met Fallaci. Ze waren beide zeer eigenzinnig, uiterst gedreven en met ieder een volstrekt heldere visie op de wereld. De Apostel van de Bulgaarse vrijheid zou het hebben toegejuichd dat Fallaci in New York door en door Italiaanse bleef. Oriana Fallaci was tijdens haar leven een wereldberoemde legende. Levski’s faam was en bleef beperkt tot Bulgarije.

 

 

 

De citaten komen uit

  • Oriana, een vrouw, Cristina de Stefano, Xander Uitgevers, 2015
  • Oriana, una donna, Cistina de Stefano, Rizzoli, 2013

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *