Categoriearchief: Geen categorie

Kohl en Bonn

Kohl is en blijft de kanselier van de Duitse hereniging (bron foto – Wikipedia)

De onlangs overladen Helmut Kohl wordt alom en terecht geroemd als één van de grootste naoorlogse (West-) Duitse leiders. Sommigen vinden hem de allergrootste. Dat lijkt iets te veel eer.

De reus uit de Pfalz (1930-2017) gaat de historie in als de bondskanselier van de Duitse hereniging. Hij was de man die 16 jaar leiding gaf aan het naoorlogse (West-) Duitsland.

Onderschat

Adenauer bracht West-Duitsland terug in West-Europa (bron foto – Wikipedia)

Daarmee worden andere leiders onderschat. Konrad Adenauer (1949-1963) komt met 14 regeringsjaren op de tweede plaats. Hij heeft destijds West-Duitsland stevig verankerd in de EGKS – de voorloper van de EU – en in de NAVO. Hij is een vergeten kanselier, maar zijn Westpolitik was een prestatie van formaat.

Oostblok

Willy Brandt (1969-1974) was met vijf regeringsjaren één van de kortstzittende bondskanseliers, Zijn Ostpolitik, waarmee hij toenadering zocht tot het destijds gesloten Oostblok, was in zijn tijd volstrekt uniek. Wereldberoemd werd zijn knieval in het getto van Warschau in 1970. Brandt’s tragiek was dat hij in 1974 tot aftreden werd gedwongen omdat Gunter Guillaume, één van zijn naaste medewerkers, een Oost-Duitse spion was.

Brandt herstelde de band met het Oostb;lok (bron foto – Wikipedia)

Andere naam

Van Adenauer tot Kohl regeerden de bondskanseliers in Bonn, een vriendelijk stadje aan de Rijn. In 1999 werd Berlijn de nieuwe hoofdstad van het herenigde Duitsland. Het was een opvallende wijziging. Veel steden en straten in het voormalige Oostblok veranderden na 1989 van naam. Zo werd Karl Marx Stadt in de eerdere DDR hernoemd tot Chemnitz en kreeg de Leninallee in Berlijn als nieuwe naam Landsberger Allee. Maar vrijwel geen enkel ander land kreeg een nieuwe hoofdstad.

Rol

Dat symboliseerde het nieuwe Duitsland en haar veranderde rol in Europa. 10 jaar na de val van het communisme en 54 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog was Duitsland terug in het hart van Europa.

Het hoofdstuk van Duitse deling is definitief afgesloten (bron foto – Wikipedia)

Speciaal

De rol van Bonn was echter niet helemaal afgelopen. Nog altijd wonen en werken er veel ambtenaren. Een aantal ministeries, waaronder landbouw en defensie, zijn er gebleven. De mooie, Duitse term Bundesstadt (bondsstad) benadrukt de speciale positie van de voormalige West-Duitse hoofdstad

Kohl heeft dat als regeringsleider net niet meegemaakt. Zijn opvolger Schröder was de eerste bondskanselier die vanuit Berlijn regeerde. De reus uit de Pfalz legde daarvoor de basis en zal de historie ingaan als de man die West- en Oost-Duitsland bij elkaar bracht.

Vassil Levski (bron foto – auteur)

Tot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Levski zou het prima hebben gevonden dat Kohl een sterke, krachtige leider was. De Apostel van de Bulgaarse vrijheid zou er bij hebben opgemerkt dat Kohl tot 1989 een doorsnee, neoliberaal beleid voerde. De Duitser greep de historische kans die hem in handen viel met beide handen aan. Levski maakte zijn definitieve keus voor de revolutie in 1852, na een mislukte priesteropleiding.

Grandeur

Het kersverse Franse staatshoofd met echtgenote Brigitte (bron foto – Wikipedia)

Kan de nieuwe, Franse president Macron zijn land de grandeur van weleer teruggeven? Het valt te betwijfelen, maar Frankrijk en Europa hebben het hard nodig.

Onder Sarkozy (2007-2012) en Hollande (2012-2017) is la douce France flink weggezakt. Charles de Gaulle (1958-1969) schiep de Vijfde Republiek en gaf zijn land daarmee de broodnodige impulsen.

Leiding

Sinds het begin van de 21e eeuw heeft Frankrijk de leidende rol in Europa moeten afstaan aan Duitsland. Sinds in 1957 de Europese Unie van start ging onder de naam EGKS (Europese Gemenschap vam Kolen en Staal) is de as Parijs-Bonn, later Parijs-Berlijn, de kurk geweest waarop de Europese samenwerking dreef.

Gaat de tricolre onder Macron trots en fier wapperen? (bron foto – Wikipedia)

Met de toetreding van acht voormalige communistische landen in 2004 is het accent naar het oosten verschoven. De benoemimg van de Pool Tusk in 2014 als voorzitter van de Europese raad was het duidelijkste signaal daarvan. Tusk werd in het zadel geholpen door de Duitse bondskanselier Merkel. Mutti Merkel heerst sinds 2005 over Duitsland. De kans lijkt vrij groot dat ze na de Bondsdagverkiezing in september aan haar vierde termijn kan beginnen. Ze treedt daarmee in de voetsporen van Helmut Kohl, de legendarische kanselier van de Duitse eenheid.

Bruni

En Frankrijk? Onder Mitterand (1981-1995) en Chirac (1995-2007) had Frankrijk nog iets van de oude grandeur. Onder Sarkozy, zijn charmante echtgenote Carla Bruni ten spijt, en Hollande is dat flink weggezakt.

Het is de vraag of Macron dat kan herstellen. Hij heeft vooralsnog weinig presidentiële allure, dat is nodig voor de bewoner van het Elysée. Onder Hollande was hij minister. Het was een slimme zet van Hollande om Macron naar voren te schuiven, toen hij inzag dat hij het zelf niet ging redden.

Frankrijk heeft een nieuwe De Gaulle / Caesar nodig (bron foto – Wikipedia)

Schaduw

De Frans-Duitse c.q. Frans-Duits-Poolse as is het hart van de Europese samenwerking. Tussen Berlijn en Warschau botert het, al blijft Polen in de schaduw van Duitsland, het economische succes ten spijt. In 1990 werd gevreesd voor een Duits Europa. Voor het eerst sinds 1945 was er weer één Duitsland, Kohl en Merkel begrepen die angst heel goed en hebben bekwaam gelaveerd tussen een Duits Europa en een Europees Duitsland.

Tegen die achtergrond wordt het hoog tijd dat Frankrijk haar grandeur terug krijgt. Europa heeft dat hard nodig. Het tromgeroffel van Trump’s Amerika is luid en duidelijk, China gaat onverninderd door met haar (economische) opmars. Macron staat een zware, maar noodzakelijke klus te wachten.

Vassil Levski (bron foto – auteur)

Tot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Levski zou hebben geoordeeld dat Macron zijn eigen koers moet voeren. Grote landen, zoals Duitsland, Frankrijk of Amerika, moeten dat altijd doen. De Gaulle was één van de meest eigenzinnige leiders van het moderne Frankrijk, en wordt juist daarom gerespecteerd en gewaardeerd. Levski zou vinden dat dat Macron’s leidraad moet zijn.

De passies van boekhandelaar Frederik Muller

Frederik Muller bedreef het boekenvak met liefde en passie (bron foto – coverfoto)

Boekhandelaars hebben het tegenwoordig moeilijk. Hoe was dat in vorige eeuwen? De biografie over Frederik Muller (1817-1881), die eind 2016 verscheen, geeft verhelderende antwoorden

Leidend

Muller was toonaangevend in het boekenvak in Amsterdam. Tussen de stapels levensbeschrijvingen van bekende, hedendaagse personen valt hij minder op. Dat is onterecht, met zijn staat van dienst. Uitgeverij Walburg Pers heeft er goed aan gedaan deze biografie op de markt te brengen.

Paplepel

Hij kreeg de liefde voor boeken met de paplepel ingegoten door vader Samuel en oom Johannes. Biograaf Chris Schriks verwoordt het treffend als hij stelt dat Muller iemand was geweest die met Zwitserse precisie, Duitse grondigheid en Hollandse koopmangeest het boekenvak heeft gedomineerd.

De Frederik Muller Academie was toonaangevend, naar het voorbeeld van de naamgever (bron foto – Wikipedia)

Medewerkers

In Muller’s kracht lag misschien ook zijn zwakte, als je het zo wilt noemen. Hij duldde weinig anderen een plek in de branche, het was in zijn visie een oligarchie. Hij had een talent voor het aantrekken van goede medewerkers, zoals Martinus Nijhoff en P.A. Tiele.

Renaissance

Waar tegenwoordig soms de nadruk gelegd wordt op specialisatie leek Muller qua werkzaamheden meer op het Renaissance-ideaal van de homo universalis. Hij was onder andere verzamelaar, bibliograaf, antiquair, uitgever en veilinghouder. Tegenwoordig wordt dat werk vergemakkelijkt door digitale technieken. Des te knapper is het als je beseft dat Muller zijn werk deed in de tijd van papieren brieven. De typemachine was nog maar net in opkomst.

Muller had veel buitenlandse contacten, onder meer in de Verenigde Staten (bron foto – auteur)

Opleiding

Het is logisch dat de Amsterdamse opleiding voor boekhandel en uitgeverij in 1964 naar Frederik Muller werd genoemd. Rond 1994 veranderde dat, nu heet het instituut MIM (Media, Informatie en Communicatie). De nieuwe naam weerspiegelt de tijdgeest, en dat is logisch, maar het doet geen recht aan Muller’s brede visie op het boekenvak.

Opnieuw

Sinds 1998 is er weer een Frederik Muller die in (zeldzame) boeken handelt –www.frederikmuller-rarebooks.com. Het is mooi en goed dat er in het digitale tijdperk nog mensen zijn die met liefde voor en kennis van zaken in oude boeken handelen.

Vassil Levski (bron foto – auteur)

Tot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Levski zou Muller’s werk hebben bewonderd, vooral diens tomeloze inzet en energie voor zijn vak. De Apostel van de Bulgaarse vrijheid heeft altijd zorgvuldig zijn documentatie bijgehouden. Het boek Vrije, democratische republiek (1869) is de weergave van zijn politieke filosofie. Daarin schrijft Levski hoe zijn vaderland er na de Turkse tijd uit moest zien. De leden van zijn revolutionaire comité’s waren lokale bibliotheekbestuurders.

Muller zou graag hebben gehandeld in de boeken over Levski. In 1880 verscheen de eerste biografie, van Zahari Stojanov Sindsdien is er een schier onafzienlijke rij boeken over de revolutionair verschenen, en dat gaat onverminderd voort. Het overgrote deel is in het Bulgaars, er zijn enkele Engelse en Duitse publicaties. De bekendste is de biografie uit 1967 van de Engelse Mercia McDermott. Die is in het Bulgaars vertaald.

 

 

De onbekendste First Lady

Melanie Trump wordt binnenkort de nieuwe bewoonster van het Witte Huis in Washington (bron foto - Wikipedia)
Melanie Trump wordt binnenkort de nieuwe bewoonster van het Witte Huis in Washington (bron foto – Wikipedia)

Op 20 januari 2017 wordt Donald Trump officieel de nieuwe president van de Verenigde Staten. Zijn echtgenote Melanie is dan automatisch de nieuwe First Lady. Ze komt in de voetsporen van illustere voorgangers zoals Jackie Kennedy, Hillary Clinton en Michelle Obama.

Opvallend

Veel minder bekend is Nina Sjtanski. Ze was korte tijd First Lady van een land dat niet bestaat. Haar loopbaan is opvallend en boeiend. Ze had met haar uiterlijk en figuur gemakkelijk fotomodel kunnen worden in Parijs, New York of Milaan. Ze is echter gepokt en gemazeld in het imperium van Poetin.

De loopbaan van Nina Sjtanski wordt ruw onderbroken (bron foto - Wikipeda)
De loopbaan van Nina Sjtanski wordt ruw onderbroken (bron foto – Wikipeda)

Republiek

Ze werd in 1977 geboren in Tiraspol. Dat was in de Sovjet Unie, in de deelrepubliek Moldavië. Toen het communistische wereldrijk rond 1990 in elkaar stortte, werd in Moldavië hevig gevochten. De nieuwbakken republiek wilde zelfstandig zijn, misschien aansluiten bij Roemenië. Daar voelden de inwoners van de oostelijke provincie Transnistrië niets voor, zij wilden bij Rusland horen. Na een gewapende strijd van twee jaar kwam er in 1992 een wapenstilstand. Die duurt tot op heden.

Erkenning

Transnistrië heeft een parlement, president, verkiezingen, munteenheid. Maar het is internationaal niet erkend. Staatsrechtelijk hoort het bij Moldavië, maar de regering in Chisinau heeft er niets te zeggen. Tiraspol steunt praktisch, moreel en financieel zwaar op Moskou en Poetin.

Melanie Trump is First Lady in een land dat iedereen kent (bron foto - Wikipedia)
Melanie Trump is First Lady in een land dat iedereen kent (bron foto – Wikipedia)

Mooi

In dat klimaat maakte Nina Sjtanski een opvallende carrière. In 2012 werd ze minister van Buitenlandse Zaken. Zo kreeg Transnistrië, dat een bedenkelijke reputatie van boevennest had, letterlijk een mooi gezicht naar buiten. In 2015 maakte ze de volgende stap, ze trouwde met de president.

Boevenstaat

Van 1991 tot 2011 was Igor Smirnov de sterke man van Transnistrië. Hij had de troepen aangevoerd in de burgeroorlog van 1990-1992. Na 20 jaar zette het Kremlin hem aan de kant, in 2011 won de jonge Jevgeni Sjevtsjuk de presidentsverkiezing. Met zijn mooie echtgenote had de boevenstaat een perfect gezicht naar buiten. Ze waren de Gorbatsjovs van Transnistrië.

Nina Sjtanski was een blauwe maandag First Lady van een land (het gele op het kaartje) dat officieel niet bestaat (bron foto - Wikipedia)
Nina Sjtanski was een blauwe maandag First Lady van een land (het gele op het kaartje) dat officieel niet bestaat (bron foto – Wikipedia)

Stalin

Maar in december 2016 werd Sjevtsjuk onverwacht niet herkozen. De reden is niet duidelijk. Misschien kwam Sjtanksi te dicht bij het vuur. Russen en Sovjets hebben weinig op met First Lady’s. Van Stalin en Brezjnjev is onbekend of ze een vrouw hadden.

Abrupt

Melanie Trump is normaal gesproken vier of mogelijk acht jaar de bewoonster van het Witte Huis. Nina Sjtanksi’s carrière als First Lady van Transnistrië werd abrupt afgebroken. De kans is dat ze met haar man naar Moskou gaat.

Vassil Levski (bron foto - auteur)
Vassil Levski (bron foto – auteur)

Tot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Levski is nooit getrouwd, hij vond dat bij zijn totale toewijding aan de revolutie geen echtgenote paste. Hij had wel een nauwe band met zijn moeder, en ook met baba (oma) Tonka, een belangrijk lid van het revolutionaire comité in Rousse.

 

Kerstfeest, of zonnewende?

Deze dagen viert het Westen het Kerstfeest, het feest van de geboorte van Jezus Christus. Of vieren we de zonnewende? 21 december was de kortste dag van het jaar. De zonnewende, dat is toch een heidens, Germaans gebruik? Of niet? De waarheid ligt in het complexe, boeiende midden.

De predikant met een oog voor heidendom (bron foto - Wikipedia)
De predikant met een oog voor heidendom (bron foto – Wikipedia)

Heidens

Veel Christenen zijn zich er niet bewust van, of willen het liever niet weten, maar hun geloof zit vol met voorchristelijke, of heidense, sporen. Het woord heidens is beladen, heeft een negatieve klank. Wijlen ds. Henk Vreekamp heeft zich in deze materie verdiept en schreef er drie boeken over.

Heliand

In Zwijgen bij volle maan – Veluwse verkenning van Edda, Evangelie en Tora (2003) verkent en analyseert hij aan de hand van Veluwse wandelingen de Heliand. Dat is een intrigerende tekst uit de 8e eeuw waarmee de kerk een succesvolle poging deed om het volk op de Veluwe te winnen voor de God van Israel. De kerk mengde heel gewiekst heidense elementen door het Christendom. Anders gezegd – het nieuwe, onbekende geloof werd handig met het oude, vertrouwde verweven. De Heliand was PR, eeuwen voordat het begrip werd uitgevonden.

Deel 1 van Vreekamp's Veluwse trilogie over Christendom en heidendom (bron foto - Wikpedia)
Deel 1 van Vreekamp’s Veluwse trilogie over Christendom en heidendom (bron foto – Wikpedia)

Grootvader

In zijn tweede boek De tovenaar en de dominee – over de verschijning van God (2010) gaat Vreekamp onder meer aan de hand van zijn eigen grootvader, die een vermeend tovenaar was, na in hoeverre dat wetenschappelijk te verklaren is. De predikant zoekt de grens tussen wetenschap en theologie. Of Vreekamp het antwoord vindt? In zijn boek vertelt hij het verhaal.

Freya

In het derde en laatste deel van zijn Veluwse trilogie Als Freya zich laat zien – de code van het Christendom (2013) laat Vreekamp de fictieve Freya door ontmoetingen met de 12 apostelen de klassieke geloofsbelijdenis uitzoeken. Freya – waar de dag vrijdag naar is vernoemd – vertegenwoordigt het voorchristelijke heidendom uit de Edda.

Kerstmis is natuurlijk óók de viering van de geboorte van Jezus Christus (bron foto - Wikipedia)
Kerstmis is natuurlijk óók de viering van de geboorte van Jezus Christus (bron foto – Wikipedia)

Natuur

Vreekamp toont aan dat heidens helemaal niet verkeerd is, zoals Christenen vaak denken. Het woord betekent van de heide, oftewel de natuurmens van vroeger. In onze moderne, technologische samenleving is die vrijwel uitgestorven. Het Kerstfeest en de zonnewende is slechts één voorbeeld ervan dat Christendom en heidendom veel nauwer zijn verweven dan veel mensen denken.

Vassil Levski (bron foto - auteur)
Vassil Levski (bron foto – auteur)

Tot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Levski werd rond 1850 opgeleid om priester te worden. Vanwege een gebroken familiebelofte koos hij ervoor revolutionair te worden. In zijn bekendste bijnaam “Apostel van de Bulgaarse vrijheid” is te zien hoe nauw revolutie en geloof met elkaar verbonden zijn.

Boekengek Büch

Kagie toonde Büchs donkere kant (bron foto - auteur)
Kagie toonde Büchs donkere kant (bron foto – auteur)

Onlangs verscheen een nieuwe biografie over Boudewijn Büch. Een nieuwe, want een jaar na zijn veel te vroege dood – hij overleed in 2002, was slechts 52 – verscheen zijn levensbeschrijving van Vrij Nederland journalist Rudie Kagie.

Tweedehands

Dat boek vond ik een jaar geleden bij antiquariaat Aleph in Utrecht, één van de betere tweedehands boekhandels in Nederland. De biografie stemde evenwel niet vrolijk, de ondertitel Verslag van een mystificatie zegt genoeg. De nieuwe levensbeschrijving is naar verluidt niet veel opgewekter.

Globe

Ik herinnerde mij de globetrottende boekengek Büch van zijn legendarische reisprogramma De wereld van Boudewijn Büch. Als ik Kagie mag geloven, was dat Büch’s hoogtepunt. Als mens was de boekenkenner bij uitstek kennelijk een hoogst onaangenaam persoon. Dat was jammer om te lezen.

Büch's passies waren schier eindeloos, maar die voor de eilanden won het van alle andere (bron foto - auteur)
Büch’s passies waren schier eindeloos, maar die voor de eilanden won het van alle andere (bron foto – auteur)

YouTube

Ik houd liever het beeld van Büch uit zijn reisprogramma’s, die ik met enige regelmaat met veel plezier en genoegen op YouTube terugkijk. Natuurlijk is het gedateerd, zeker in de huidige, razendsnelle tijd, maar Büch’s overdonderende enthousiasme compenseerde dat volledig. Vergeleken met de huidige generatie TV-reisverslaggevers, die schijnbaar doelloos de wereld rondhuppelen, was Büch van een zeldzame kwaliteit. Hij was bovendien pionier met het genre reisprogramma, maar dat vergat je compleet bij de combinatie van enerzijds zijn overweldigende, spontane enthousiasme, anderzijds zijn vakkennis.

Bibliotheken

Floortje Dessing heeft een vleugje van Boudewijn Büch. Het was evenwel zijn grote kracht archieven en bibliotheken in beeld te brengen. Zijn klassieker De kleine blonde dood (1985) is over-en overbekend. Maar in zijn vrijwel vergeten boek Bibliotheken (1984) met prachtige, zwart-wit foto’s brengt hij op onnavolgbare wijze de boekenbewaarplaatsen overal ter wereld in beeld. Hij schrijft met liefde en toewijding over de collectie van Teyler’s museum in Haarlem. De Strahov-bibliotheek in Praag zou je na het verhaal meteen willen opzoeken. De Bibliotheca Thysianna in Leiden wekt bezorgdheid op. Maar het onverwachte en onbewuste toppunt is Brinkman’s Cumulatieve Catalogus – ook een vergeten begrip – op het tropische eiland Fiji in de Stille Zuidzee.

Je leest het boek, en herleest het, en herleest het, en . . . (bron foto - auteur)
Je leest het boek, en herleest het, en herleest het, en . . . (bron foto – auteur)

Digitaal

Büch overleed toen de Internetrevolutie net de eerste, grote crisis achter de rug had. De globetrottende boekenliefhebber had de toegankelijkheid van boeken waar Google en Amazon voor zorgen, toegejuichd. Maar de teloorgang van het papieren boek en de lastige (economische) tijden voor antiquariaten zouden hem aan het hart gegaan zijn. In zoverre was zijn vroege dood – Büch zou nu 66 zijn geweest – een verlossing.

De Bulgaarse vrijheidsstrijder (bron foto - auteur)
De Bulgaarse vrijheidsstrijder (bron foto – auteur)

Tot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Hij zou zich helemaal hebben kunnen vinden in het de vuur en passie waarmee Büch zijn leven en werk invulde. Dezelfde tomeloze inzet had Levski voor de bevrijding van zijn Bulgaarse volk. De beide mannen zouden het prima met elkaar hebben kunnen vinden. Bovendien waren de geheime comité’s van de Apostel van de Bulgaarse vrijheid vaak de lokale bibliotheekbestuurders.

51e staat

Trump heeft het dus toch voor elkaar gekregen, en dat is tegen wil en dank een prestatie van formaat. De opiniepeilers gingen, een half jaar na Brexit, opnieuw de mist in. Maar wat als de rest van de wereld had mogen stemmen?

Hij wint toch weer (bron foto - Wikipedia)
Hij wint toch weer (bron foto – Wikipedia)

Complex

Met het typische, unieke Amerikaanse systeem van staten en kiesmannen hebben de Verenigde Staten een complexe manier om hun staatshoofd te kiezen. Eind 18e eeuw bepaalden de grondleggers het zo, om te voorkomen dat hun president een kopie zou worden van de Engelse koning. Daar zetten de kolonisten zich immers tegen af.

Ze moet een zware nederlaag slikken bron foto - Wikipedia)
Ze moet een zware nederlaag slikken bron foto – Wikipedia)

Inwoners

In 1776 begonnen ze met 13 staten aan de oostkust, sinds 1959 zijn er 50 staten. Ieder heeft een bepaald aantal kiesmannen, afhankelijk van het aantal inwoners. Dunbevolkte staten zoals Wyoming en Vermont (elk ruwweg een half miljoen inwoners) hebben drie kiesmannen, dichtbevolkte staten zoals Texas en Californië (met vele miljoenen inwoners) hebben respectievelijk 38 en 55 kiesmannen. Een presidentskandidaat heeft 270 nodig, dan kan hij – in dit geval had het een zij kunnen zijn – niet meer worden ingehaald.

De 50 staten die kiezen (bron foto - Wikipedia)
De 50 staten die kiezen (bron foto – Wikipedia)

Kranig

Amerika heeft de wereld sinds 1945 gedomineerd met haar Pax Americana. Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 en de aanval op de Twin Towers in 2001 is de hegemonie van de VS aangetast. China speelt sindsdien een kranige rol in de wereld, op de voet gevolgd door Rusland, Brazilië en India. Maar Amerika is – nog – leidend.

De 51e staat, zonder de VS (bron foto - Wikipedia)
De 51e staat, zonder de VS (bron foto – Wikipedia)

Showpolitiek

De rest van de wereld zou dus mee moeten kunnen bepalen wie het volgende Amerikaanse staatshoofd wordt. Van geen enkel ander land worden de presidentsverkiezing en de president zo nauw gevolgd, becommentarieerd en geanalyseerd. De Amerikanen maken als geen ander land van hun politiek een show, Europese TV-stations zijn tijdens de verkiezingen de hele nacht in de weer om alles live te volgen, websites volgen in voetspoor.

Veelvoud

De Verenigde Staten hebben ruim 300 miljoen inwoners, de hele wereld ongeveer zes miljard. Alle Amerikaanse staten hebben in totaal 538 kiesmannen, dus getalsmatig zou de rest van de wereld, als de 51e staat, een veelvoud daarvan moeten hebben. Dat kan niet, want het zou bij elke verkiezing doorslaggevend zijn. De 51e staat zou bijvoorbeeld 20 kiesmannen kunnen hebben. Dat is minder dan Texas, Californië, en Florida, maar belangrijk genoeg.

Twijfel

Met Trump als nieuwe president lijkt een nieuw tijdperk aangebroken. De periode-Reagan (1981-1989) was het begin van het neoliberale tijdperk. De presidentschappen van de Democraten Clinton (1993-2001) en Obama (2009-2017) hebben dat niet wezenlijk veranderd. Bij Obama waren de verwachtingen torenhoog, hij viel tegen. Bij Trump zijn de vooruitzichten erg twijfelachtig. Misschien dat het nieuwe Republikeinse staatshoofd juist daarom meevalt.

Vassil Levski (bron foto - auteur)
Vassil Levski (bron foto – auteur)

© Tot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Hij zou in dubio hebben gestaan. De eigengereide stijl van Trump had hem zeer aangesproken, maar Clinton zou hem inhoudelijk meer hebben getrokken. Met veel reserves zou de Apostel van de Bulgaarse vrijheid de Democraat hebben gekozen. Levski had het wel heel goed gevonden dat de Amerikanen vrij en democratisch hun keuze kunnen maken. Hij zou voorstander zijn van een goede, zakelijke samenwerking met het nieuwe staatshoofd.

Estland, het nieuwe India

Met een uitvinding zoals Skype, hypermoderne callcenters en het electronisch burgerschap loopt Estland digitaal gezien in de mondiale voorhoede. Het is de economische opkomende macht India op online gebied voorbijgestreefd. Alleen de landbouw loopt in Tallinn niet lekker.

Het noordelijkste Baltische land, Tallinn ligt ter hoogte van Noord-Schotland (bron foto - Wikipedia)
Het noordelijkste Baltische land, Tallinn ligt ter hoogte van Noord-Schotland (bron foto – Wikipedia)

Imago

Op de thema avond Estland van het zakelijke gezelschap Dialoog / Диалог uit Den Bosch bleek dat het kleine, Baltische land een imagoprobleem heeft. Met een oppervlakte van ruim 45.000 vierkante kilometer (iets groter dan Nederland) wonen er slechts 1,3 miljoen mensen, waarvan zo’n 400.000 in de hoofdstad Tallinn. Dat betekent een overvloed aan landbouwgrond. De individuele Estse boer verstaat zijn vak goed. Voor een sprong voorwaarts komt het aan op zaken zoals samenwerking en innovatie, waardoor bijvoorbeeld de Nederlandse landbouwsector groot is geworden. Daarbij zit het Sovjet-verleden de Esten dwars.

Nederland is een fractie kleiner, maar heeft 12 keer zoveel inwoners (bron foto - Wikipedia)
Nederland is een fractie kleiner, maar heeft 12 keer zoveel inwoners (bron foto – Wikipedia)

Tweespalt

Geografisch ligt Estland in Noord-Europa, psychologisch echter in het voormalige Oostblok. Dat is in een notedop de tweespalt van Tallinn. Samenwerking met de andere Baltische landen, Litouwen en Letland, gebeurt sporadisch. Dat is te vergelijken met hoe Nederland, België en Luxemburg samenwerken in de Benelux. De Baltische landen verschillen net zoveel van elkaar als de Lage Landen, maar lijken voor een buitenstaander veel op elkaar. Het Balticum wordt vanuit Nederland soms onderschat als “die drie kleine landjes”.

Achtertuin

Daar ligt ook een link naar het toerisme. Frankrijk, Duitsland en Italië zijn populaire vakantielanden en men trekt backpackend naar verre oorden zoals Peru, Thailand en Australië. Terwijl het Balticum vlakbij ligt, in de Europese achtertuin.

De pittoreske binnenstad van Tallinn (bron foto - Wikipedia)
De pittoreske binnenstad van Tallinn (bron foto – Wikipedia)

Kennis

Toen ik midden jaren negentig Engelse lesssen gaf in Litouwse en Letse zomerkampen, was men daar hongerig naar westerse kennis. Inmiddels zijn de landen volwaardig lid van EU en NAVO en doen ze volop mee, in de nieuwe Koude Oorlog, met het geopolitieke steekspel.

Blik op de Estse hoofdstad met bovenin een glimp van de Oostzee (bron foto - Wikipedia)
Blik op de Estse hoofdstad met bovenin een glimp van de Oostzee (bron foto – Wikipedia)

Verwant

Taalkundig is het een interessante mengelmoes. Hoewel omgeven door Slavische landen, staan ze daar linguistisch gezien ver vandaan. Litouws en Lets zijn niet eenvoudig, maar met de nodige moeite kun je elke taal leren. Fins en Ests zijn aan elkaar verwant, dat lijkt op Nederlands en Afrikaans. Scandinaviërs hebben het Balticum zakelijk allang ontdekt.

Binnenstad

Politiek en economisch is de regio stabiel en rustig. Er is een zekere dreiging van een mogelijke Russische inval, maar Poetin wil geen Derde Wereldoorlog veroorzaken. De Letse Oostzeekust, de prachtige binnenstad van Tallinn en de Gediminas toren in Vilnius zijn de moeite meer dan waard. Kortom – in de zomer van 2017 op naar het Balticum.

 

Vassil Levski (bron foto - auteur)
Vassil Levski (bron foto – auteur)

© Tot slot – wat zou Levski er van gevonden hebben?

De Baltische landen zijn de grote onbekende van Europa. Dat thema was ook Levski’s manco. Elke Bulgaar kent hem, maar buiten Bulgarije is hij vrijwel onbekend. Het Balticum vraagt om (her) ontdekt te worden, net als het levenswerk van de Apostel van de Bulgaarse vrijheid. Estland gaat gewoon door met haar hypermoderne, digitale koers, net zoals Levski zijn strijd tegen de Turken onverdroten volhield.

 

Il n’y a que la Wallonie

Magnette zette sterk in, maar gaf uiteindelijk toch toe (bron foto - Wikipedia)
Magnette zette sterk in, maar gaf uiteindelijk toch toe (bron foto – Wikipedia)

Het was half oktober een sterk staaltje van de Waalse premier Paul Magnette. Zo ongeveer in zijn eentje hield hij het CETA-verdrag tegen, voor de vrije handel tussen de EU en Canada. Is het een handige, politieke zet van de socialist? Of zit er meer achter?

Complex

De PS (Parti Socialiste) is sinds jaar en dag de dominante partij in Wallonië, net zoals de CD&V (christen-democraten) dat lang in Vlaanderen was. Is het een manco of juist de kracht van het complexe Belgische bestuur dat een gewestelijke regering een besluit kan blokkeren waar 27,5 Europese lidstaten zich achter hebben geschaard?

Het "kleine Elysee" in Namen (bron foto - Wikipedia)
Het “kleine Elysee” in Namen (bron foto – Wikipedia)

Elysette

Het verdrag bevat neoliberale elementen. Dat is lastig voor een sociaal-democraat. Toch is er meer aan de hand. Vanuit Nederland gezien is Wallonië “het andere België”, een micro-Frankrijk. Het gebouw van de Waalse regering heet “Elysette”. Dat lijkt een verkleinwoord van het Franse “Elysee”. Zo bekeken is Vlaanderen “het andere Nederland”, waarmee Den Haag weliswaar de taal deelt, maar de cultuur wezenlijk anders is.

Vijf

Dat doet echter onrecht aan België. In 1830 kreeg het land de huidige vorm. Na talloze grondwetswijzigingen sinds 1970 hebben ze een bestuurlijke consensus uitgedokterd, waarin Vlamingen en Walen zich goed bij voelen. Ieder hebben ze hun eigen regering en parlement. Dat geldt ook voor Brussel, voor de Franstalige gemeenschap (dat is Wallonië en de Franstaligen in Brussel) en voor België als geheel. Dat laatste is het federale niveau, te vergelijken met Duitsland en de Verenigde Staten. Met vijf parlementen en evenveel regeringen is het een uiterst complex bestuurlijk systeem. Maar het werkt.

Boven (rood) is Vlaanderen, beneden (geel) is Wallonië (bron foto - Wikipedia)
Boven (rood) is Vlaanderen, beneden (geel) is Wallonië (bron foto – Wikipedia)

Labyrinth

Maar waarom is Namen de hoofdstad van Wallonië? Luik is toch de eerste stad van Franstalig België? En waarom is het Vlaams parlement in Brussel, terwijl Antwerpen de belangrijkste stad is van Nederlandstalig België? Dat zijn bestuurlijke oplossingen in het Belgisch labyrinth waar Den Haag en Parijs, met ieder hun eigen unitaire beleid, iets van kunnen leren.

Goeds

Dan vergeet je gemakshalve dat je in België heerlijk kunt eten en drinken, en dat ze er het wielrennen zo ongeveer hebben uitgevonden. De Ronde van Vlaanderen en Luik-Bastenaken-Luik zijn elk jaar in april de hoogtepunten. Wielrenners zoals Claude Criquelion en Philippe Gilbert bewezen dat er veel goeds komt uit Franstalig België. De geboren Brusselaar Jacques Brel zong prachtig Ne me quitte pas en de geboren Luikenaar Georges Simenon schreef zijn romans over inspecteur Maigret die in regenachtig Parijs de misdaden oplost. Paul Magnette volgt de goede voorbeelden in politieke zin, geeft Wallonië opnieuw haar plek op de wereldkaart. Il n’y a que la Wallonie (alleen Wallonië telt).

Vassil Levski (bron foto - auteur)
Vassil Levski (bron foto – auteur)

©  Tot slot -– wat zou Levski er van hebben gevonden?

Hij zou het helemaal eens zijn geweest met Magnette, Je moet niet (zonder meer) akkoord gaan met het besluit van een hogere macht. In het geval van de Waalse premier waren dat er zelfs twee – Europa en Canada. Levski nam het op tegen het destijds almachtige Ottomaanse Rijk. De revolutionair betaalde de hoogste prijs, hij zou gevonden hebben dat Magnette wel wat langer zijn verzet had mogen volhouden.

Hoe bijzonder was Obama?

Hij is een groot spreker, maar ook een grootse president? (bron foto - Wikipedia)
Hij is een groot spreker, maar ook een grootse president? (bron foto – Wikipedia)

Over enkele maanden zit het presidentschap van Barack Obama erop. Op 8 november 2016 wordt zijn opvolg(st)er gekozen, op 21 januari 2017 wordt die geïnaugureerd. Hoe bijzonder was de ambtsperiode van de eerste, zwarte president van de Verenigde Staten?

De verwachtingen waren torenhoog toen hij op 21 januari 2009 officieel één van de machtigste personen ter wereld werd. Op 4 november 2008 had de internationale gemeenschap de Democraat heel hartelijk verwelkomd als het nieuwe staatshoofd van Amerika. De Nobelprijs voor de vrede in 2009 was de bekroning van de wittebroodsweken.

Weerstand

De Republikeinse weerstand in het Congres bleek echter heel taai. Het sluiten van Guantanamo Bay, zijn eerste grote verkiezingsbelofte, ging in acht jaar erg moeizaam. Het homohuwelijk en Obamacare waren knappe zeges, maar gaven niet de verwachte allure.

Hij verenigde het post-Apartheid Zuid-Afrika (bron foto - Wikipedia)
Hij verenigde het post-Apartheid Zuid-Afrika (bron foto – Wikipedia)

Nederland had een vergelijkbaar geval. In 1994 ging het eerste, paarse kabinet van start. Voor het eerst in ruim 70 jaar was er een regering zonder christelijke partijen. Kok bleek al snel een gewone premier, die alleen met een neoliberale koers de PvdA op het regeringspluche kon houden. Het drama-Srebrenica in 1995 was de eerste, grote ontnuchtering. Net als bij Obama was na acht jaar de glans compleet weg. Fortuyn verpulverde in 2002 Kok’s politieke erfenis, net zoals Trump dat mogelijk met Obama’s nalatenschap zal doen.

Verzoening

Zuid-Afrika biedt een betere spiegel. Nelson Mandela was als president (1994-1999) een icoon die met zijn verzoeningspolitiek boven zijn eigen schaduw uitsteeg. Alleen de allergrootsten kunnen dat. Zijn jarenlange gevangenschap (1963-1990) gaf hem een status die Obama node ontbrak.

De rol van premier lag de (voormalige) koning niet bepaald (bron foto - Wikipedia)
De rol van premier lag de (voormalige) koning niet bepaald (bron foto – Wikipedia)

In Bulgarije gaf (ex-) koning Simeon II als premier Saxecoburggotski (2001-2005) zijn volk de broodnodige hoop. Na de val van het communisme in 1989 was het Balkanland een chaos. De Fluwelen Revolutie in 1997 gaf een hernieuwde start. Toen de communisten in 2005 terugkwamen, had Simeon alle glans verloren.

Mythisch

Als Obama vermoord was, net zoals zijn legendarische voorganger Kennedy, dan had hij vrijwel zeker een mythische status bereikt. Maar een moord op het eerste, zwarte staatshoofd had de tanende wereldmacht Verenigde Staten onherstelbaar gezichtsverlies opgeleverd.

In november kiezen de Amerikanen (misschien) een normale president. In Bulgarije volgde de saaie Stanisjev koning Simeon op. In Nederland kwam na Kok de grijze muis Balkenende. En in Zuid-Afrika volgde de onbekende Mbeki de grootste Mandela op. Na een bijzondere leider heeft een land een periode van afkoeling nodig.

portret Levski - kopieTot slot – wat zou Levski er van hebben gevonden?

Voor Levski was het niet bepalend of een leider speciaal of normaal was. In het Bulgaarse legioen in Belgrado in 1862 was de leider Georgi S. Rakovski voor Levski een goed voorbeeld. Voor hem was het belangrijk dat een volk zijn leider democratisch kiest. Die moet zijn volk op een juiste wijze leiden en geeft zo het goede voorbeeld.